Na szlaku softshell często okazuje się wygodniejszy niż gruba kurtka membranowa, ale tylko wtedy, gdy wiemy, czego naprawdę możemy od niego oczekiwać. Wyjaśniam, co to jest softshell, jak działa, czym różni się od polaru i hardshellu oraz kiedy sprawdzi się podczas trekkingu, jazdy na rowerze, biwaku czy codziennych aktywności.
Softshell najlepiej chroni przed wiatrem, ale nie zastępuje kurtki przeciwdeszczowej
- Softshell to elastyczna warstwa outdoorowa łącząca ochronę przed wiatrem, oddychalność i wygodę ruchu.
- Materiał zwykle wytrzymuje lekki deszcz i śnieg, ale podczas długiej ulewy może przemoknąć.
- W porównaniu z hardshellem oferuje zazwyczaj lepszą oddychalność i większą elastyczność.
- Najlepiej działa podczas aktywnego ruchu w chłodną, wietrzną pogodę.
- Przy wyborze liczą się nie tylko parametry, lecz także krój, wentylacja, kaptur i jakość impregnacji.
Co to jest softshell i jak działa ta warstwa
Softshell to określenie grupy elastycznych materiałów używanych w odzieży outdoorowej. Nie jest jedną konkretną tkaniną ani pojedynczą technologią. Najczęściej składa się z zewnętrznej warstwy odpornej na wiatr, środkowej membrany lub laminatu oraz miękkiego wnętrza, czasem wykończonego polarem.
Największą zaletą takiej konstrukcji jest połączenie kilku funkcji w jednym ubraniu. Kurtka softshell może jednocześnie ograniczać przewiewanie, odprowadzać część wilgoci i zapewniać swobodę ruchów. Dzięki temu podczas szybkiego marszu nie trzeba od razu zakładać kilku ciężkich warstw.
Trzeba jednak rozróżnić softshell bez membrany od modelu membranowego. Pierwszy zwykle lepiej oddycha i jest lżejszy, drugi skuteczniej chroni przed wiatrem oraz wilgocią, ale może być cieplejszy i mniej przewiewny. Sama nazwa na metce nie mówi jeszcze wystarczająco dużo o właściwościach konkretnej kurtki.
Jakie właściwości naprawdę daje softshell
Softshell powstał z myślą o sytuacjach, w których organizm intensywnie pracuje, a pogoda jest niepewna. Podczas podejścia pod górę ważniejsze od pełnej wodoodporności bywają oddychalność i szybkie odprowadzanie ciepła. Mokra od potu kurtka potrafi być mniej komfortowa niż cienka warstwa, która przepuszcza więcej powietrza.
| Właściwość | Co oznacza w praktyce |
|---|---|
| Ochrona przed wiatrem | Ogranicza wychładzanie na grani, otwartej przestrzeni i podczas postoju. |
| Oddychalność | Pomaga odprowadzać parę wodną powstającą podczas wysiłku. |
| Elastyczność | Ułatwia wspinanie, jazdę na rowerze, marsz z kijkami i pracę w terenie. |
| Odporność na wilgoć | Chroni przed mżawką, mokrym śniegiem i krótkim opadem, ale nie zawsze przed ulewą. |
| Ocieplenie | Miękka podszewka może dodawać ciepła, lecz nie zastępuje grubej warstwy izolacyjnej. |
Wodoodporność softshellu najczęściej wynika z ciasnego splotu materiału, membrany i impregnacji DWR. DWR to powłoka, dzięki której krople zamiast wsiąkać, spływają po powierzchni. Z czasem zużywa się ona od prania, tarcia plecaka i zabrudzeń, dlatego nawet dobry model może po kilku sezonach szybciej chłonąć wodę.
Na metkach można spotkać parametry rzędu 3000-10 000 mm słupa wody oraz podobne wartości oddychalności wyrażanej w gramach pary na metr kwadratowy w ciągu 24 godzin. To wskazówki, a nie gwarancja zachowania w każdych warunkach. Liczy się także konstrukcja szwów, zamków i mankietów, bo przez te miejsca woda może dostać się do środka szybciej niż przez sam materiał.
Softshell, polar czy hardshell
Te trzy warstwy często trafiają do jednego plecaka, ale pełnią różne funkcje. W mojej ocenie największy błąd początkujących polega na traktowaniu softshellu jak uniwersalnej kurtki na każdą pogodę. Jest bardzo wszechstronny, lecz jego przewaga pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy ruch i oddychalność są ważniejsze niż pełna ochrona przed deszczem.
| Warstwa | Najmocniejsza strona | Ograniczenie | Najlepsze zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Softshell | Wiatr, elastyczność i komfort podczas wysiłku | Ograniczona ochrona przed długim deszczem | Trekking, rower, spacery, skitury, praca w terenie |
| Polar | Ciepło i niska masa | Słaba ochrona przed wiatrem i opadem | Warstwa docieplająca, biwak, spokojny marsz |
| Hardshell | Ochrona przed deszczem, śniegiem i silnym wiatrem | Mniejsza elastyczność i często słabsza oddychalność | Ulewa, długotrwały opad, trudne warunki górskie |
Polar jest przede wszystkim warstwą termiczną, a softshell pełni również funkcję zewnętrznej ochrony. Hardshell działa odwrotnie niż klasyczny polar: jego głównym zadaniem jest zatrzymanie opadu, dlatego najlepiej mieć go w plecaku nawet wtedy, gdy wyruszamy w wygodnym softshellu.
Najbardziej praktyczny zestaw na zmienną pogodę to zwykle bielizna techniczna, softshell i lekki hardshell awaryjny. Przy intensywnym marszu softshell pozostaje na ciele, a warstwę przeciwdeszczową zakładam dopiero wtedy, gdy opad się nasila lub wiatr staje się naprawdę uciążliwy.
Kiedy softshell sprawdza się najlepiej
Najlepsze warunki dla tej odzieży to temperatura od kilku do kilkunastu stopni, wiatr i umiarkowana wilgoć. Zakres nie jest sztywną regułą, ponieważ dużo zależy od grubości materiału, bielizny pod spodem oraz intensywności ruchu. Ten sam model może być komfortowy zimą podczas podejścia, ale zbyt ciepły podczas spokojnego spaceru jesienią.
Góry i trekking
Na szlaku softshell dobrze chroni przed podmuchami na odsłoniętych odcinkach, a jego elastyczność ułatwia pokonywanie stromych podejść. Modele z kapturem, regulacją dołu i wyższym kołnierzem szczególnie dobrze sprawdzają się na grani. Przy prognozie długiego deszczu nie rezygnowałbym jednak z hardshellu.
Rower i bieganie
W tych aktywnościach liczy się dopasowanie. Zbyt luźna kurtka będzie łapała wiatr, a zbyt ciasna ograniczy warstwowanie. Cienki softshell bez mocnego ocieplenia może być bardzo dobrym wyborem na chłodny trening, zwłaszcza gdy ma otwory wentylacyjne lub zamki pod pachami.
Survival i praca w terenie
Podczas pracy z plecakiem, narzędziami albo przy rozbijaniu obozu liczy się odporność na przetarcia i swoboda ruchu. W tym zastosowaniu ważniejsze od rekordowych parametrów membrany bywają wzmocnienia na ramionach, mocne zamki i kieszenie dostępne bez zdejmowania plecaka.
Na kajaku, łodzi czy podczas długiego marszu w ulewie softshell ma mniejsze możliwości. Wilgoć z zewnątrz będzie stopniowo przechodzić przez materiał, dlatego przy aktywnościach wodnych lepszą ochronę zapewni odzież przeznaczona do stałego kontaktu z wodą.
Jak wybrać kurtkę softshell
Najpierw określam warunki, w których kurtka będzie używana. Innego modelu potrzebuje osoba chodząca po lesie, innego turysta przemierzający wysokie góry, a jeszcze innego rowerzysta. Najdroższa kurtka nie będzie dobrym wyborem, jeśli ma zbyt ciepłą podszewkę albo krój uniemożliwiający założenie dodatkowej warstwy.
Przeczytaj również: Jak usunąć żywicę z ubrania bez zniszczeń?
Na co spojrzeć przed zakupem
- Grubość i podszewka - cienki model lepiej sprawdzi się podczas wysiłku, a polarowa podszewka przyda się w chłodniejsze dni.
- Dopasowanie - kurtka powinna pozwalać unieść ręce i założyć cienką warstwę termiczną bez napinania materiału.
- Kaptur - w górach powinien mieć regulację i mieścić się na głowie z czapką.
- Wentylacja - zamki pod pachami lub przewiewne panele pomagają podczas podejść.
- Kieszenie - ich położenie ma znaczenie, jeśli korzystamy z pasa biodrowego plecaka.
- Odporność na wodę - sprawdź, czy producent podaje słup wody, rodzaj membrany i informację o podklejeniu szwów.
- Waga - przy szybkim marszu różnica 150-250 gramów może być odczuwalna, ale nie powinna być ważniejsza niż funkcjonalność.
Nie przywiązywałbym się bezkrytycznie do samej liczby na metce. Parametr oddychalności uzyskany w laboratorium nie zawsze przekłada się na komfort podczas realnego wysiłku, gdy plecak dociska materiał do pleców, a wilgoć zbiera się przy kołnierzu. Rozmieszczenie wentylacji i dobry krój często poprawiają wygodę bardziej niż kolejna wysoka wartość reklamowa.
Jeśli wybierasz jedną kurtkę do większości aktywności, postawiłbym na model średniej grubości, elastyczny, z kapturem i możliwością regulacji. Do intensywnego sportu lepszy będzie cieńszy wariant bez ciężkiej podszewki, natomiast na spokojne spacery i biwak przyda się cieplejsza wersja.
Jak dbać o softshell i czego od niego nie oczekiwać
Odzież pierz zgodnie z metką, zwykle w temperaturze 30-40°C, używając łagodnego detergentu przeznaczonego do odzieży technicznej. Zwykły płyn zmiękczający może ograniczać działanie impregnacji i osadzać się na włóknach, dlatego lepiej go unikać. Przed praniem zapnij zamki i rzepy, aby nie uszkodziły powierzchni materiału.
Gdy woda przestaje tworzyć krople na powierzchni, można odnowić powłokę DWR preparatem do odzieży technicznej. Impregnacja nie zrobi z softshellu hardshellu, ale może przywrócić odporność na krótką mżawkę i wilgotny śnieg. Jeśli materiał nasiąka od razu, najpierw trzeba go dokładnie wyprać, ponieważ brud również osłabia działanie powłoki.
Najczęstsze rozczarowanie wynika z założenia, że softshell jest nieprzemakalny. Nie jest. Jego sens polega na kompromisie między ochroną a wygodą, dlatego podczas długiej ulewy rozsądniej założyć hardshell i zachować suchą warstwę na później.
Softshell ma sens wtedy, gdy pogoda i wysiłek są zmienne
Softshell to przede wszystkim wszechstronna warstwa na wiatr, chłód i umiarkowaną wilgoć. Daje dużą swobodę ruchu, zwykle dobrze oddycha i jest wygodniejszy podczas aktywności niż sztywna kurtka przeciwdeszczowa.
Przed zakupem odpowiedz sobie na trzy pytania: jak intensywnie będziesz się ruszać, jak często możesz trafić na deszcz i czy potrzebujesz miejsca na dodatkową warstwę. Jeśli wybierzesz model zgodny z tymi warunkami, softshell może stać się jedną z najbardziej użytecznych części outdoorowej garderoby, ale nadal warto nosić w plecaku lekką ochronę przeciwdeszczową.
