Czerwone Wierchy - trasa, czas przejścia i przygotowanie

Długa, otwarta grań potrafi zachwycić panoramą, ale też szybko pokazuje, czy dobrze oceniliśmy własne siły. Czerwone Wierchy to nie pojedynczy szczyt, lecz wymagający kondycyjnie trawers Tatr Zachodnich, który można zaplanować z kilku dolin. Poniżej opisuję najważniejsze wierzchołki, warianty przejścia, czasy, przygotowanie, pogodę i błędy, przez które ta wycieczka często okazuje się trudniejsza, niż wygląda na mapie.

To nie jeden szczyt, tylko cztery różne punkty grani

Masyw leży w głównym grzbiecie Tatr Zachodnich, na odcinku polsko-słowackiej granicy. Od zachodu na wschód tworzą go Ciemniak, Krzesanica, Małołączniak i Kopa Kondracka. Najwyższa jest Krzesanica, ale w praktyce każdy z tych wierzchołków ma inny charakter i daje nieco inną perspektywę.

Nazwa wiąże się z czerwieniejącą roślinnością, szczególnie widoczną późnym latem i jesienią. Z mojego punktu widzenia właśnie jesień najlepiej pokazuje charakter tej grani, bo trawy przybierają rdzawy kolor, a przy dobrej widoczności otwarte zbocza pozwalają oglądać dużą część Tatr bez ciągłego przeciskania się przez las.

Który wariant trasy wybrać

Najbardziej logiczny dla osoby, która chce przejść całą grań, jest trawers z Kir do Kuźnic. Nie kończy się on jednak w miejscu startu, dlatego trzeba wcześniej zaplanować transport albo zaakceptować dodatkowe dojście. Odwrotny kierunek jest równie dobry, choć podejście z Kuźnic przez Halę Kondratową może na początku mocno obciążyć nogi.

Na pierwszą pełną wycieczkę wybrałbym przejście z Kir do Kuźnic, rozpoczęte wcześnie rano. Taki kierunek pozwala pokonać długie podejście na Ciemniak, gdy nogi są świeże, a później przejść granią w stronę wygodniejszego zejścia. Jeśli prognoza jest niepewna, lepszy będzie wariant skrócony niż ambitny plan, którego nie da się bezpiecznie domknąć.

Co czeka na szlaku od doliny do doliny

Podejście z Kir na Ciemniak

Początek prowadzi przez Dolinę Kościeliską i dalej w stronę Ciemniaka. Przez sporą część podejścia idzie się w lesie, dlatego najlepsze widoki pojawiają się dopiero wysoko. To fragment, który wielu turystów błędnie uznaje za łatwy, bo nie ma tu trudnych sztucznych ułatwień. Wysiłek wynika jednak z długości podejścia i przewyższenia.

Nie liczyłbym na wygodne uzupełnianie wody na grani. Ja wychodząc na cały dzień, zabieram zwykle co najmniej 1,5-2 litry płynów na osobę, a przy upale jeszcze więcej. Warto też mieć jedzenie, które można zjeść bez długiego postoju, na przykład kanapkę, batonik, suszone owoce lub żel energetyczny.

Przejście przez cztery wierzchołki

Odcinek Ciemniak - Krzesanica - Małołączniak - Kopa Kondracka prowadzi otwartym terenem. Szlak jest w warunkach letnich zazwyczaj technicznie prosty, ale kamienisty, miejscami nierówny i wystawiony na wiatr. Nie oznacza to spaceru po łagodnej łące. Przy mgle łatwo stracić orientację, a przy mokrej skale każdy krok wymaga większej uwagi.

Na grani nie ma wielu miejsc, w których można schować się przed pogodą. Z tego powodu patrzę nie tylko na temperaturę w dolinie, lecz także na wiatr, podstawę chmur i ryzyko burzy. Dwadzieścia stopni w Zakopanem nie oznacza komfortu na wysokości ponad 2000 metrów.

Zejście w stronę Kuźnic

Z Kopy Kondrackiej można kierować się przez Kondracką Przełęcz w stronę Hali Kondratowej i dalej do Kuźnic. To często najbardziej męcząca część wycieczki, bo po kilku godzinach marszu pojawia się strome zejście. Najwięcej problemów sprawiają wtedy nie trudności techniczne, lecz przeciążone kolana, poślizg i spadek koncentracji.

Jeżeli planujesz zakończyć trasę w Kuźnicach, pamiętaj, że nie jest to pętla. Samochodem nie dojedziesz bezpośrednio do tego rejonu, więc trzeba uwzględnić bus, taksówkę albo dojście piesze. W przypadku startu w Kirach warto zostawić sobie zapas czasu na powrót do Zakopanego.

Kiedy warunki są najlepsze i co może zaskoczyć

Lato i początek jesieni

Najbardziej przewidywalne warunki zwykle występują od późnej wiosny do wczesnej jesieni, ale nawet wtedy pogoda w Tatrach potrafi zmienić się w ciągu godziny. Dla mnie najlepszy termin to stabilny, chłodniejszy dzień z dobrą widocznością. Upał zwiększa zmęczenie, a popołudniowa burza może zastać turystę dokładnie na najbardziej odsłoniętym odcinku.

Jesienią dużym atutem są kolory i mniejszy upał, lecz dzień jest krótszy. Trzeba wtedy pilnować godziny zawrotu, a do plecaka spakować czołówkę, nawet jeśli plan zakłada powrót przed zmrokiem.

Zima wymaga zupełnie innego przygotowania

Zimą letnia ocena trudności przestaje działać. Śnieg, lód, nawisy, wiatr i zasypane oznakowanie sprawiają, że łatwy technicznie latem odcinek może stać się poważnym przejściem wysokogórskim. Potrzebne mogą być raki, czekan, kask i lawinowe ABC, ale sam sprzęt nie wystarczy bez umiejętności jego użycia.

TPN sezonowo zamyka między innymi odcinek Dolina Tomanowa - Chuda Przełączka od 1 grudnia do 15 maja. Zimą trzeba również sprawdzać komunikat parku, zagrożenie lawinowe i aktualne zamknięcia, ponieważ dostępność poszczególnych wariantów może się zmieniać.

Przeczytaj również: Gdzie zaczyna się Orla Perć i jak zaplanować trasę?

Mgła i burza to sygnał do odwrotu

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu grani jak bezpiecznego miejsca tylko dlatego, że nie ma łańcuchów. Podczas burzy otwarty grzbiet jest szczególnie niekorzystnym terenem. Gdy widzę szybko zbliżające się chmury burzowe, nie próbuję przeczekać sytuacji na szczycie, tylko schodzę z grani najbliższym bezpiecznym wariantem.

Przy mgle warto wrócić do ostatniego punktu, którego położenie znamy, zamiast iść na wyczucie. Telefon z mapą offline pomaga, ale nie zastępuje papierowej mapy, kompasu i rozsądnej decyzji. W razie wypadku w polskich Tatrach można dzwonić pod 985 do TOPR albo pod numer alarmowy 112.

Jak przygotować się bez przeceniania łatwej techniki

Na letni trawers nie potrzebujesz sprzętu wspinaczkowego, ale potrzebujesz wyposażenia, które pozwoli bezpiecznie przejść długi dzień. Podstawą są buty z dobrą podeszwą, warstwa przeciwdeszczowa, ciepła bluza, czapka, rękawiczki, okulary przeciwsłoneczne, krem z filtrem, mapa offline i naładowany telefon.

Ja zwracam szczególną uwagę na zapas czasu i zapas energii. Jeśli planowana trasa ma zająć 8,5 godziny, nie traktuję tej wartości jako gwarancji. Przerwy, zdjęcia, tłok, wiatr i wolniejsze zejście mogą wydłużyć dzień o godzinę lub dwie.

Na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego wchodzimy tylko wyznaczonymi szlakami. Nie planowałbym tej wyprawy z psem, ponieważ psy są dopuszczone jedynie na wybranych odcinkach TPN, a ta wysokogórska grań do nich nie należy. Przed wyjściem trzeba też sprawdzić aktualny komunikat turystyczny i kupić bilet wstępu do parku.

Grań najlepiej zapamiętuje się po tempie, nie po rekordzie

Jeżeli masz dobrą kondycję, stabilną pogodę i doświadczenie w całodziennych wycieczkach, przejście przez wszystkie cztery wierzchołki będzie jedną z najbardziej satysfakcjonujących tras w Tatrach Zachodnich. Technicznie nie przypomina Orlej Perci, ale długość, wysokość i ekspozycja na pogodę wymagają dojrzałego planowania.

Mój praktyczny werdykt jest prosty: po raz pierwszy wybierz pełny trawers tylko wtedy, gdy możesz wystartować wcześnie i masz realny zapas czasu. Przy niepewnej pogodzie lepiej przejść krótszy odcinek, wrócić z poczuciem niedosytu i zostawić sobie powód, by na tę piękną grań jeszcze kiedyś wrócić.